Günlük hayatta yaşanan tartışmalarda veya sosyal medya paylaşımlarında kullanılan sözler, hukuki açıdan hakaret suçunu gündeme getirebiliyor. Türk Ceza Kanunu’nun 125’inci maddesine göre bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövülmesi hakaret suçu kapsamında değerlendirilebiliyor.
Yargıtay kararlarında kullanılan ifadenin yanı sıra sözün kime yöneltildiği, hangi ortamda söylendiği ve olayın bütünü dikkate alınıyor. Bu nedenle bazı kelimeler hakaret kabul edilirken bazı ifadeler belirli olaylarda kaba veya nezaket dışı söz olarak değerlendirilebiliyor.
Hakaret suçu oluşturabilen ifadeler
Kişiyi küçük düşürücü ve onurunu hedef alan ifadeler, olayın koşullarına bağlı olarak hakaret kapsamında değerlendirilebiliyor. Bu kapsamda şu sözler öne çıkıyor:
Aptal
Şerefsiz
İt
Haysiyetsiz
Salak
Köpek
Alçak
Geri zekâlı
Çakal
Pislik
Öküz
Bu ifadeler, kişiye aşağılayıcı biçimde yöneltildiğinde hakaret suçu oluşturabilir. Ancak her olayda otomatik olarak aynı hukuki sonucun ortaya çıkacağı söylenemez.
Hakaret sayılmayabilen ifadeler
Bazı sözler ise belirli olaylarda hakaret suçunun unsurlarını oluşturmayıp kaba hitap veya nezaket dışı ifade olarak değerlendirilebiliyor. Bu kapsamda şu ifadeler de gündeme geliyor:
Defol git
Cahil
Allah seni bildiği gibi yapsın
Yalancı
Lan / ulan
Cehenneme kadar yolun var
Terbiyesiz
Allah belanı versin
Karaktersiz
Ahlaksız
Ancak bu sözlerin hiçbir koşulda hakaret oluşturmadığı söylenemez. Örneğin “yalancı”, “karaktersiz” veya “ahlaksız” ifadeleri, kullanıldıkları bağlama göre farklı değerlendirilebilir. Bir sözün kaba hitap olarak kabul edilmesi de her olayda aynı sonucun çıkacağı anlamına gelmez.
Yargıtay ifadeleri olayın koşullarına göre değerlendiriyor
Yargıtay kararlarında hakaret suçunun oluşması için sözlerin kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici nitelikte olması gerektiği vurgulanıyor. Her ağır eleştiri veya rahatsız edici söz, tek başına hakaret suçu anlamına gelmiyor.
Bu nedenle bir ifadenin yalnızca listede yer almasına bakılarak suç oluşturduğu ya da oluşturmadığı sonucuna varılamıyor. Sözün içeriği, söylenme biçimi, hedef aldığı kişi ve olayın koşulları birlikte değerlendiriliyor.
Hakaret suçunun cezası ne?
Türk Ceza Kanunu’nun 125’inci maddesi hakaret suçunu düzenliyor. Suçun temel hâlinde hapis veya adli para cezası öngörülüyor. Uygulanacak yaptırım; olayın özelliklerine, suçun işleniş biçimine ve ilgili yasal hükümlere göre belirleniyor.
Bu listedeki ifadeler kesin bir hukuki sınıflandırma olarak değerlendirilmemeli. Bir sözün hakaret suçu oluşturup oluşturmadığı, somut olay ve ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde belirlenir.
