Türk Kızılay'ın faaliyet alanını ve hukuki çerçevesini düzenleyen Türk Kızılay Kanunu Teklifi, 18 Kasım 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edildi. Düzenlemeyle Türk Kızılay Derneği'nin yurt içi ve yurt dışındaki insani yardım faaliyetlerini daha etkin yürütmesi, afet ve olağanüstü durumlarda müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Kanun, Kızılay'ın görev ve yetkilerinin yanı sıra uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan haklarını, bazı muafiyetlerini ve kamu kurumlarıyla ilişkilerini de düzenliyor. Böylece derneğin faaliyetleri için daha kapsamlı bir yasal çerçeve oluşturuluyor.

Türk Kızılay Kanunu nedir?

Türk Kızılay Kanunu, Kızılay'ın kuruluş amacını, görevlerini, yetkilerini, teşkilat yapısını ve sahip olacağı bazı hak ve muafiyetleri düzenleyen yasal düzenleme olarak öne çıkıyor.

Kanunun temel amacı; uluslararası hukuk ve Türkiye'nin taraf olduğu sözleşmeler doğrultusunda ihtiyaç sahibi insanlara ayrım gözetmeden yardım ulaştırılması, afet ve acil durumlarda yaşanan olumsuzlukların giderilmesi, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi olarak tanımlanıyor.

Düzenlemeyle Türk Kızılay, Cenevre Sözleşmeleri ve Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi'nin temel ilkeleri doğrultusunda faaliyet gösteren uluslararası insani yardım kuruluşu ve Cenevre Sözleşmeleri'nde belirtilen Millî Cemiyet olarak tanımlanıyor.

Kızılay'a hangi yeni görev ve yetkiler veriliyor?

Kanunla Türk Kızılay'ın afet, acil durum ve insani krizlerdeki görevleri daha ayrıntılı şekilde belirleniyor. Dernek, ilgili kamu kurumlarıyla koordinasyon içinde afet ve insani krizlerden etkilenen kişilerin bulunduğu merkezlere erişebilecek, gözlem ve raporlama faaliyetleri yürütebilecek.

Düzenleme kapsamında Kızılay'a savaş esirleri ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret etme, bu yerlerdeki koşulları izleme, aileler arasındaki haberleşmeyi sağlama, kayıpları araştırma ve insani yardım ulaştırma görevleri de veriliyor. Ayrıca esir değişimleri ve aile birleşimlerinde aracı olarak görev yapabilecek.

Bu faaliyetlerin yürütülmesi için gerekli kişisel verilere, ilgili kamu kurumlarıyla Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında yapılacak protokoller doğrultusunda ve yalnızca görev gerektirdiği ölçüde erişilebilecek.

Kızılay'ın adı ve amblemi koruma altına alınıyor

Yeni düzenlemeyle Türk Kızılay'ın adı, bayrağı ve ambleminin uluslararası sözleşmeler kapsamında sahip olduğu hak ve bağışıklıklar güvence altına alınıyor. Kızılay işaretinin tarafsızlık ve koruma işareti niteliği de kanunda açıkça belirtiliyor.

Büyük sanayi projesi öncesi dikkat çeken ziyaret!
Büyük sanayi projesi öncesi dikkat çeken ziyaret!
İçeriği Görüntüle

Türk Kızılay, Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Kızılay Cemiyeti, Kızılay Derneği ve Kızılay Cemiyeti gibi adları kullanabilecek. Kızılay tarafından kurulan teşekküller dışında gerçek ve tüzel kişilerin derneğin adını, bayrağını ve amblemini izinsiz kullanmasına izin verilmeyecek.

Ayrıca uluslararası sözleşmelerle Türk Kızılay'a verilen münhasır hak ve yükümlülükleri amaç edinen başka bir tüzel kişiliğin kurulamayacağı hükme bağlanıyor.

Afet dönemlerinde stratejik alım düzenlemesi

Kanunun dikkat çeken başlıklarından biri de afet ve olağanüstü dönemlerde yapılacak alımlara ilişkin düzenleme oldu.

Buna göre Türk Kızılay ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu iktisadi işletme, iştirak veya şirketlerin bizzat ürettiği ilk yardım hizmetleri, afet lojistik hizmetleri ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetler stratejik nitelikte alım kapsamında değerlendirilebilecek.

Bu kapsamdaki alımlar, Kamu İhale Kanunu'na tabi olmaksızın doğrudan Kızılay'dan veya belirtilen şirket ve işletmelerinden yapılabilecek. Ancak bu düzenleme bütün alımları kapsamıyor. Alımların afetin veya olağanüstü durumun kapsamı, aciliyeti ve ihtiyaç düzeyi dikkate alınarak; şeffaflık, rekabet, eşit muamele, kamuoyu denetimi ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri çerçevesinde ilgili bakanlıkla yapılacak koordinasyon ve protokoller doğrultusunda gerçekleştirilmesi gerekiyor.

Kanun ayrıca kamu kurumlarının uygun gördükleri bazı taşınır malları Kızılay'a tahsis edebilmesine veya kamu yararı kapsamında bedelsiz devredebilmesine imkân tanıyor.

Kızılay personeline tazminat ödenecek

Düzenlemeyle olağanüstü dönemler, afet, savaş ve çatışma zamanlarında faaliyet bölgesinde fiilen görev yapan Kızılay personeline nakdi tazminat ödenmesinin de önü açılıyor.

Bunun yanı sıra Kızılay'ın il merkez şube başkanları ve şubelerinin bulunduğu ilçelerdeki ilçe şube başkanları, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının mütevelli heyetlerinde görev alabilecek.

Kanunda Kızılay'ın teşkilat yapısı, üyelik şartları, organlarının görev ve sorumlulukları ile bütçe uygulamalarının tüzükle düzenlenmesi öngörülüyor. Söz konusu tüzük Cumhurbaşkanı tarafından onaylanacak.

Türk Kızılay Kanunu ne değildir?

Türk Kızılay Kanunu, Kızılay'ın bir kamu kurumuna dönüştürülmesi anlamına gelmiyor. Düzenleme, Türk Kızılay Derneği'nin görevlerini, yetkilerini ve uluslararası insani yardım kuruluşu niteliğini yasal çerçeveye bağlıyor. Kanunda, hüküm bulunmayan durumlarda Türk Medeni Kanunu, Dernekler Kanunu ve ilgili diğer mevzuatın uygulanacağı da belirtiliyor.

Ayrıca Kızılay'a getirilen stratejik alım imkânı, her türlü mal ve hizmet alımında sınırsız bir ihale muafiyeti anlamına gelmiyor. Bu imkân, kanunda belirtilen afet ve olağanüstü dönemlerde, Kızılay ve çoğunluk payına sahip olduğu kuruluşların bizzat ürettiği belirli hizmet ve ürünlerle sınırlandırılıyor.

TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen düzenleme, Türk Kızılay'ın insani yardım faaliyetleri, afet müdahalesi ve uluslararası görevlerine ilişkin kapsamlı hükümler içeriyor.

Kaynak: Haber Merkezi