Kış sezonuna girilirken meyve ve sebze fiyatları yeniden gündemde. Kayseri’deki pazarda hem esnafa hem alışveriş yapanlara “Pazar mı daha ucuz, market mi?” diye sorduk. Gelen yanıtlar tek bir sonuca varmadı. Pazarcı esnafı fiyatların düştüğünü söylerken, tezgâh arkasının bir başka tarafında üreticiler de var. Bir üretici, bu sene meyve ve sebzede rekolte yoğunluğu yaşandığını ancak alıcının yeterince almadığını, bu yüzden ürünlerin bir kısmının çürüdüğünü anlattı.
Halden gelen ürünlerin fiyatlarının gün gün değiştiğini belirten pazarcı esnafı, bu durumun tezgâhlara da yansıdığını ifade etti. Özellikle mandalina, elma ve diğer kış meyvelerinde fiyatların değişkenlik gösterdiğini söyleyen esnaf, vatandaşın alım gücündeki düşüşün alışverişlere yansıdığını dile getirdi.
Pazar tezgâhlarında mandalina ve elmanın kilogram fiyatı 20-25 TL civarında değişirken, domates, salatalık ve biber gibi ürünlerde fiyatların yükseldiği belirtildi. Esnaf, mevsimsel koşulların bazı sebzelerin fiyatlarını artırdığını ancak genel olarak geçen yıla kıyasla ürünlerin daha uygun olduğunu savundu.
“Marketler Bizden Daha Pahalı”
Pazarcı esnafı, marketlerle kıyaslandığında pazar fiyatlarının daha ekonomik olduğunu ileri sürdü. Marketlerin ürünleri daha yüksek fiyatlarla satışa sunduğunu belirten esnaf, pazarda günlük taze ürün bulunduğunu ve vatandaşın bütçesine göre alışveriş yapabildiğini söyledi. Bir pazarcı esnafı şöyle konuştu:
“Geçen seneye göre fiyatlar çok çok ucuz. Marketler en kötüsünden buranın iki, üç katı. Çiftçi zor durumda.”
Başka bir esnaf ise fiyatların sürekli değiştiğine dikkat çekti:
“Mallar halden gün gün farklı fiyatlarla geliyor. Mandalina 7 kilosu 100 lirayken bugün 6 kilosu 100'e geliyor. Biz de elimizden geldiğince uygun fiyata satmaya çalışıyoruz.”
Bir başka esnaf, pazarın fiyat avantajını tezgâhtaki ürünlerin günlük gelip günlük bitmesine bağladı:
“Pazar fiyatları uygun. Niye uygun dersen, günlük geliyor, günlük bitiyor mallar. Tertemiz, güzel mallar.”
Aynı esnaf, marketlerin bir haftalık mal alıp haftanın belirli günlerinde “halk günü” yaptığını, pazarda ise fiyatın her gün tezgâhta belli olduğunu anlattı. Esnaf ayrıca yağ, şeker ve mazot fiyatlarıyla kıyaslandığında sebze ve meyvenin çok ucuz kaldığını savundu:
“Diğer yağa bakarak, şekere bakarak, mazota bakarak sebzeler meyveler bedava yani. Gerçekten bu sene bedava.”
Geçen yılın fiyatlarını hatırlatan esnaf, elmanın kilosunun 50 liraya, limonun ise 100 liraya çıktığını söyledi. Limonun bu yıl 80 liraya kadar gerilediğini de ekledi.
Bir diğer pazarcı ise tezgâhtaki fiyatları sayarak marketle farkı vurguladı:
“Market de bunun iki katı. Pazarda bak her şeyimiz ucuz. Elmalar 20 lira, 25 lira. Mandalina 20 lira, üzüm 50 lira. Herkese tavsiye ederiz, pazar ekonomik.”
Mandalinanın bu kadar düşük fiyata satılmasının üreticiyi zorladığını söyleyen bir esnaf ise şunları dile getirdi:
“20 liraya mandalina olur mu? Üreticiye zarar. Her şey bu sene çok para etmiyor.”
Pazarcı esnafının hepsi aynı görüşte değil. Bir esnaf, fiyatların hâlâ yüksek olduğunu ve düzelme belirtisi görmediğini söyledi:
“Fiyatlar yüksek. Şu an yüksek fakat düzelme gibi bir şeyi de yok yani. Enflasyon yüksek, para yok millette. Aldığı maaşlara bağlı.”
Vatandaşlar İkiye Bölündü
Pazarda alışveriş yapan vatandaşlar fiyatlar konusunda farklı değerlendirmelerde bulundu. Pazarı ekonomik bulanlar, özellikle mevsim meyvelerinin uygun fiyatlarla satıldığını dile getirdi. Bir vatandaş pazar alışverişini tercih etme nedenini şöyle anlattı:
“Market daha pahalı. Burada istediğini alabiliyorsun, tam bize göre.”
Bazı vatandaşlar ise pazardaki ürünlerin kalitesinden ve seçme imkânının kısıtlı olmasından şikâyet etti. Pazarı markete göre pahalı bulan bir vatandaş şunları söyledi:
“Bence pazar markete göre daha pahalı. Bir de seçtirmiyorlar, çürük ürünler de çıkıyor. Bu yüzden pazardan alışveriş yapmak istemiyorum.”
Bir başka vatandaş ise pazar ve market fiyatlarının birbirine yakın olduğunu belirterek farkın ürün seçiminde olduğunu ifade etti:
“Fiyatlar aşağı yukarı aynı. Pazarda ürünleri elinle seçebiliyorsun, farkı o. Marketler de bazen ikinci sınıf ürün getirip pazar fiyatına satıyor.”
“Fiyatları Görüyoruz Ama Alamıyoruz”
Pazardaki fiyatları yüksek bulan vatandaşlar, ekonomik koşulların alışveriş alışkanlıklarını değiştirdiğini de ifade etti. Tezgâhları gezmesine rağmen alışveriş yapmadan ayrıldığını söyleyen bir vatandaş, alım gücündeki sıkıntıya şu sözlerle dikkat çekti:
“Pazar fiyatlarını görüyorsunuz işte. Bakıp seyredip geçiyoruz. Bir saattir buradayım.”
Kayseri’de pazar tezgâhlarında fiyatlar ve ürün kalitesi tartışılmaya devam ederken, vatandaşın ortak beklentisi bütçesini zorlamadan kaliteli ve uygun fiyatlı alışveriş yapabilmek.
