Milyonlarca emeklinin gözü ocak zammında. TGRT Haber canlı yayınına katılan Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, olası zam senaryolarını değerlendirdi. Erdursun, en düşük emekli aylığının önce enflasyon farkıyla yaklaşık 26 bin liraya çıkabileceğini, ardından yapılacak ek düzenlemeyle 30 bin liraya tamamlanabileceğini söyledi.

“Seyyanen değil, oransal artış öngörüyoruz”

Erdursun, beklentisini şu sözlerle anlattı:

“Olası senaryo aslında seyyanen bir artış ya da intibak şeklinde değil de oransal olarak bir artışın yapılacağını biz öngörüyoruz ilk günden itibaren benim de söylemek istediğim konu şu anda daha fazla dillendiriliyor. Öncelikle bence enflasyon oranları açıklandıktan sonra yüzde 10 SSK ve Bağ-Kurlara ortalama, memur ve memur emeklilerine de yüzde 8 gibi bir enflasyon farkı çıkacak. Bu enflasyon farkını işte en düşük emekli aylığı üzerinden örnek verirsek 23 bin 552 lira yaklaşık 26 bin liraya çıkacak. Sonrasında ben bu 26 bin liranın da 30 bin liraya tamamlanacağını düşünüyorum.”

Refah payı yüzde 15,5'i bulabilir

Uzmanın gündeme getirdiği bir diğer senaryo refah payı oldu. En düşük aylığın 26 bin liradan 30 bin liraya yükseltilmesi halinde yaklaşık yüzde 15,5'lik ilave bir artış ortaya çıkabiliyor. Erdursun, bu oranın tüm emeklilere aynı şekilde uygulanmayabileceğini, prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve çalışma dönemindeki kazançların dikkate alınabileceğini ifade etti:

“Bu durumda da 26 bin liranın 30 bin liraya tamamlanması durumunda yaklaşık yüzde 15,5 gibi bir oran ortaya çıkıyor. Bu yüzde 15,5 oranının da tüm emeklilere aynı oranlarda da verilebileceği ya da prim gün sayısına göre, sigortalılık süresine göre, prime esas kazançlara yani çalıştığı dönemdeki kendi adlarına yatırılan primlere göre bir kademenin yapılabileceğini öngörüyoruz.

Burada da şöyle olabilir. İşte en düşük tamamlanan aylığa öncelikle yüzde 17,76 zaten temmuz ayında verilmişti. Üzerine bir yüzde 10 daha TÜİK’in açıklayacağı enflasyon farkı verilir. Üzerine de yaklaşık yüzde 15,5'luk bir refah payı verilirse en alt aylıklarda yıllık artış oranı yüzde 50 civarında olur. Bunun üzerinde aylık alanlara yani 30 bin liranın üstünde aylık alanlara da öncelikle refah payı yüzde 10. Bunun üzerine zaten o kişiler de yüzde 17,76'yı almışlardı. Bunun üzerine yüzde 10, kalan yüzde 15'i de tüm emeklilere aynı oranda vermeyeceklerini, bunun prim gün sayısı daha fazla olan, daha yüksek kazançlarla çalışan kişilere en altla en üst arasında bir formül sistemiyle...”

30 bin liranın üzerindekiler için farklı oranlar

Erdursun, 30 bin liranın üzerinde aylık alan emekliler için farklı oranların gündeme gelebileceğini belirtti. Bazı emeklilere yüzde 5, bazılarına yüzde 7 veya yüzde 10, bazılarına ise yüzde 15'e varan refah payı verilmesinin mümkün olduğunu söyledi. Uzman, konuda kesinleşmiş bir karar bulunmadığını vurguladı:

“Bence yüzde 15 civarında bir artış olur diye düşünüyorum, geriye doğru gider. Mesela yüzde 15'i en alt aylık alanların emekli aylıklarının 30 bin liraya tamamlanması durumunda bu durumda olanlara zaten yüzde 15 ekstra bir refah payı verilmiş olur. 30 bin liranın üstünde alanlara ise kimine yüzde 5, kimine yüzde 7, kimine yüzde 9, kimine yüzde 10, kimine yüzde 15. Burada da işte emeklilik için hükümetin belirlemiş olacağı oranlar zaten aralık ayında bakanlık tarafından büyük ihtimalle açıklanır. Biz de net durumu öğreniriz. Fakat şu anda sadece biz de yorum yapıyoruz. Bu yorumlarımızda da şunu net bir şekilde görüyoruz. Yani seyyanen tek bir seferde tüm emeklilere 5 bin TL, 10 bin TL gibi artışların olmayacağı, oransal bir artış.”

EYT’liler için nasıl bir tablo var?

Ocak zammında EYT kapsamında emekli olanların durumu da merak ediliyor. Erdursun, EYT’lilerin ayrı bir emeklilik statüsünde olmadığını, yapılan düzenlemeyle yalnızca yaş şartının kaldırıldığını hatırlattı. Kademeli bir sistemde yaş, prim günü, sigortalılık süresi ve prime esas kazançların birlikte değerlendirilebileceğini belirten uzmana göre, genç yaşta emekli olan bazı EYT’lilerin artış oranları daha düşük kalabilir:

“EYT ve 2008 öncesindeki emeklilerde bir fark oluşur mu? EYT ile emekli olanlar farklı bir emeklilik statüsünde değiller. Orada yasa değişti, yaş şartı kaldırıldı. Birisi EYT öncesinde nasıl emekli olduysa, nasıl emeklilik statüsü 4A yaşlılık aylığı olarak gözüküyorsa EYT’den emekli olan kişinin de 4A, 4B, 4C yaşlılık aylığı. Yani kategoriye ayrılmış değiller; normal emekliler, EYT’den emekli olanlar...

Bu nedenle şöyle olabilir. İşte EYT’den emekli olanların yaşları diğer emeklilere göre bir miktar daha düşük. Bu nedenle yaş, prim gün sayısı, sigortalılık süresi, prime esas kazançlar formüle edildiğinde burada da EYT’den emekli olanların yaşları daha gençse bu formülizasyon sonrasında bu kişilerin artış oranı bir miktar daha düşük kalabilir. Ama herkes için böyle olacaktır diyemeyiz.

Mesela bir kişi 43 yaşında, 45 yaşında emekli olmuştur. Diğer kişi 50 yaşındadır, 55 yaşındadır. İşte yaş dengesi sadece durumu belirlemeyecek. Tabii yaşın yanında prim günü, sigortalılık süresi, prime esas kazançlar hepsi formülize edecek.

Emekli zammında yeni formül gündemde! Seyyanen zam yerine refah payı mı gelecek?
Emekli zammında yeni formül gündemde! Seyyanen zam yerine refah payı mı gelecek?
İçeriği Görüntüle

Ama diyelim ki bir kişi 45 yaşında emekli olmuş, birisi şu anda 50 yaşında. 45 yaş 50 yaş arasında tüm prime esas kazançlar, sigortalılık süresi hepsinin aynı olduğunu düşündüğümüzde 45 yaşa göre 50 yaşında emekli olanın bir miktar daha fazla emekli aylığı alacağını bu formülizasyon sonrasında görmüş olacağız.”

Yüzde 35 ile 50 arasında artış beklentisi

Yıl sonu enflasyonunun yaklaşık yüzde 30 seviyesinde gerçekleşmesi halinde emekli maaşlarına enflasyonun üzerinde artış yapılabileceğini öngören Erdursun, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın enflasyonun üzerinde artış yapılabileceğine ilişkin açıklamasını da hatırlattı. Kademeli zam senaryosunda toplam artışın yüzde 35 ile yüzde 50 arasında değişebileceğini söyleyen Erdursun şöyle konuştu:

“Şöyle olacak büyük ihtimalle, Sayın Cevdet Yılmaz da bunu söyledi; enflasyonun üzerinde artış yapmayı düşünüyoruz demişti. Şimdi artış oranları da şöyle olacak büyük ihtimalle; bu kademeli olarak artacağı için yüzde 35 ile yüzde 50 arasında artışlar söz konusu olacak.

Yıl sonunda enflasyonun ortalama yüzde 30 çıkacağını öngörürsek şayet, zaten öyle öngörüyoruz, yüzde 30 civarı, Merkez Bankası da yüzde 29,5 dedi, yüzde 30'lar civarında çıkar, bu durumda da emeklilere enflasyonun üzerinde bir artış olacak.

Şimdi rakamsal olarak emekliyi memnun eder mi memnun etmez mi ayrıca tartışılabilir. Fakat oransal olarak baktığımızda enflasyonun üzerinde yüzde 30 bir enflasyon çıktığında yüzde 50 kümülatif olarak yapılan artış oransal olarak ciddi bir artış ama rakama vurduğumuzda karşılığının emekliyi ne kadar mutlu edip etmeyeceği ayrıca emekliler tarafından değerlendirilecektir diye düşünüyorum.”

Gözler aralık ayındaki açıklamalarda

Erdursun’un öne çıkardığı senaryoya göre ocakta tek tip zam yerine kademeli bir artış gündeme gelebilir. En düşük aylığın 30 bin liraya tamamlanması ve refah payının prim gününe, sigortalılık süresine ve kazanca göre belirlenmesi, ihtimaller arasında yer alıyor. Ancak 30 bin liralık beklenti, yüzde 15,5'lik refah payı ve yüzde 35-50 arasındaki artış oranları henüz kesinleşmiş kararlar değil. Emeklilerin alacağı zam ve düzenlemenin ayrıntıları, resmi açıklamaların ardından belli olacak.

Muhabir: Eray Sena Kösedağ