Bugün - 22 Temmuz 2014 Salı Foto Galeri  |  Video Galeri  |  Bize Ulaşın
www.kayserihaber.com.tr Logo

   
Güncel Spor Siyasi Ekonomi Sağlık Kültür-Sanat Yaşam Asayiş Teknoloji Eğitim 
Yazar Detayları

ASIM CENGİZ GÜR

ASIM CENGİZ GÜR - Fıkıh Mezhepleri - 1

Fıkıh Mezhepleri - 1
Yazı Tarihi: 19 Eylül 2013 Perşembe

Mezheplerin büyük kısmı kurucusu sayılan müctehidlerin isimlerine nisbetle anılırlar. Bugün ve yarınki notlarımızda "dört mezhep" adıyla şöhret bulmuş Sünnî fıkıh ekolleri olan Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri ile diğer fıkıh ekolleri hakkında özet bilgi vermeye gayret edeceğiz.

Hanefî mezhebi Sünnî fıkıh ekollerinin kronolojik sıra itibariyle ilki olup, İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe'ye nisbet edildiği için bu isimle anılmıştır. İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe'nin asıl adı Nu`mân b. Sâbit'tir. 80 (699) yılında Kûfe'de doğmuş, 150 (767) yılında Baðdat'ta vefat etmiştir. Aslen Türk veya Fârisî olduğu yönünde görüşler vardır. Nu`mân b. Sâbit, Hanefî mezhebi muhitinde "İmâm-ı Âzam" (büyük imam) lakabı ile anılır. Dindar ve varlıklı bir aileden gelen Nu`mân b. Sâbit önce Kûfe'de Kur'ân-ı Kerîm'i hıfzedip, sarf, nahiv, şiir ve edebiyat, cedel ve kelâm öğrendi. Kûfe, Basra ve Irak'ın ileri gelen üstatlarından hadis dinledi.

Yirmi yaşının biraz üzerindeyken Irak'ın en ünlü fakihi ve Irak fıkhının üstadı Hammâd b. Ebû Süleyman'ın (ö. 119/738) ilim halkasına katıldı ve uzun zaman bu ders halkasına devam etti. Bu arada Ca`fer es-Sâdık, Muhammed (s.a.v.) el-Bâkır da dahil olmak üzere pek çok âlimden istifade etti.

Ebû Hanîfe, Hammâd b. Ebû Süleyman'ın vefatı üzerine onun kürsüsüne geçti ve ders vermeye başladı. Takvâ sahibi, zeki, konulara hâkim ve bildiklerini tatlı dil, güleryüz ve özlü ifadelerle anlatan iyi bir üstat olduğu kısa zamanda duyuldu ve çok geçmeden ders halkası dönemin ileri gelen ilim erbabının katıldığı ve fıkhî meselelerin ve çözümlerinin derinlemesine tartışıldığı ileri düzey bir fıkıh akademisine dönüştü. Kırk yaşlarında başlamış olduğu bu öğretim hayatına otuz sene kadar devam etti. Onun ders halkalarında yetişen talebelerin sayısının 4000'i aştığı ve bunlardan kırk kadarının ictihad derecesine vardığı nakledilir.

Ebû Hanîfe'nin ticarî hayatın ve günlük meselelerin içinde bulunması, insanların problem, temayül ve ihtiyaçlarını yakından tanıması da, ictihadlarının kabul görmesini sağlamış ve uygulanma şansını artırmıştır. Ebû Hanîfe, hocaları tarafından kendisine intikal ettirilen önceki nesillere ait fıkhî görüşleri, rivayetleri ve ilmî mirası, içinde bulunduğu devrin şartlarını ve insanların ihtiyaçlarını dikkate alarak dinin genel ilke ve amaçları açısından yeniden değerlendirmeye ve sınırlı naslar ile sınırsız olaylar, naklin hükmü ile aklın yorumu, hadis ile re'y arasında mâkul bir denge kurmaya çalışmıştır. Bunun için de örf ve âdeti, Kur'an'ın genel ilkelerini, kamu yararını daima göz önünde bulundurmuş ve istihsan metodunu sıklıkla kullanmıştır. Verdiği hüküm ve fetvalarında şahsî teşebbüs ve sorumluluğun, kişi hak ve hürriyetlerinin korunmasını ilke edinmiştir. Onun bu metodu ve tavrı, daha sonra adına izâfe edilerek oluşacak olan Hanefî mezhebinin de genel esaslarını ve metodunu teşkil etmiştir.

İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe'nin talebeleri onun tedrîsatını devam ettirdiler ve ondan öğrendikleri usule uyarak kaynaklardan hüküm istinbatını sürdürdüler. Talebelerinden bilhassa ictihad derecesine yükselenler, özellikle de Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed (s.a.v.) hocalarının görüş ve fetvalarını tasnif ve tedvîn işine giriştiler.

Hanefî mezhebi Irak'ta doğmuş ve Abbâsîler devrinde Ebû Yûsuf'un "kadılkudât" (baş kadı) olması ile devletin başlıca fıkıh mezhebi haline gelmiştir. Hanefî mezhebi bilhassa doğuya doğru yayılarak Horasan ve Mâverâünnehir'de büyük bir gelişme göstermiştir. Pek çok Hanefî fakihi de buralardan yetişmiştir. Abbâsî devri sona erince yayılma durmuşsa da Osmanlı Devleti'nin kurulması ve bu mezhebi ülke genelinde hukukî istikrarı ve yargı birliğini sağlamak maksadıyla âdeta devletin resmî mezhebi olarak benimsemesi üzerine etki alanı yeniden genişlemiştir. Bugün Türkistan, Afganistan, Türkiye ve Balkanlar'da Hanefî mezhebi çok yaygındır. Diğer mezhep mensuplarının pek az bulunduğu Hindistan'da ve Pakistan'da ise Hanefî mezhebinin tek mezhep olduğu söylenebilir.

Mâlikî mezhebi, fıkıh ekollerinin kronolojik sıra itibariyle ikincisi olup, büyük hadis ve fıkıh bilgini Mâlik b. Enes'e nisbet edildiği için bu isimle anılmıştır. İmam Mâlik b. Enes, 93 (712) yılında Medine'de dünyaya geldi. Orada yetişti. Medine o dönemde, Peygamber'in hadisleri ve sahâbe ve tâbiûn fetvaları bakımından bir merkez idi. Mâlik b. Enes böylesine zengin bir ilim atmosferinde eğitim öğretim gördü. İbn Hürmüz, İbn Ömer'in âzatlısı Nâfi`, İbn Şihâb ez-Zührî, Yahyâ b. Saîd gibi tanınmış tâbiûn bilginlerinden hadis ve fıkıh dersleri aldı. Olgunluk çağına gelince, Medine'de Mescid-i Nebevî'de ders ve fetva vermeye başladı. Döneminde Medine fıkhının imamı olarak tanındı, etrafında geniş bir ilim halkası oluştu, öğrenciler yetiştirdi ve 179 (795) yılında vefat etti.

Öğrencilerinin rivayetlerinden ve mezhebin usulünü yazan âlimlerin ifadelerinden İmam Mâlik'in hüküm istinbatında kitap, sünnet, icmâ, sahâbe kavli, örf ve âdet delilleri dışında kıyas, istihsan, mesâlih-i mürsele, sedd-i zerâi` gibi fer`î delillere de başvurduğu anlaşılmaktadır. İmam Mâlik'in fıkhının en belirgin özelliği, Medine halkının uygulamasına (ameli ehl-i Medîne) çok önem vermesidir. O haber-i vâhidi kabul için, bu haberin Medineliler'in ameline muhalif bulunmamasını şart koşmuştur. Ona göre, Medineliler'in ameli mütevâtir sünnet mesabesindedir. Zira İmam Mâlik zamanındaki Medine tatbikatı, Hz. Peygamber döneminden tevâtür sayısının çok üzerinde topluluklar aracılığıyla intikal ettirilmiş uygulamalardır. Hz. Peygamber yaklaşık on yıl onların içinde yaşamış, onların örf ve âdetlerini görmüş, İslâm'ın ruhuna aykırı olanlarını ilga etmiş, bir kısmını düzeltmiş, diğer bir kısmını da olduğu gibi bırakmıştır. Şu halde bu uygulamanın (amelin) mütevâtir sünnet mesabesinde sayılması gerekir düşüncesini benimsemiştir.

Mâlikî mezhebi iki yolla yayılmıştır. Bunlardan biri İmam Mâlik'in yazdığı eserler, ikincisi de onun talebelerinin tedvîn ve eğitim faaliyetidir. Ülkenin çeşitli bölgelerinden özellikle de Mısır ve Kuzey Afrika tarafından gelen öğrenciler daha sonra bölgelerine dönerek İmam Mâlik'in görüş ve fetvalarını yaydılar. Sahnûn'un (ö. 240/854) öncülüğünde tedvîn edilen ve İmam Mâlik'in ve yakın öğrencilerinin görüşlerini toplayan el-Müdevvene isimli hacimli eser, Muvatta ile birlikte Mâliki mezhebinin temel iki kitabı sayılır.

Mâlikî mezhebi, önce Hicaz bölgesinde yayılmış, sonra İmam Mâlik'in Esed b. Furât, Abdullah b. Vehb, Abdurrahman b. Kasım gibi talebeleri vasıtasıyla Mısır, Kuzey Afrika ve Endülüs'e yayılmıştır. Hatta, bu mezhep bir zamanlar İspanya'da Endülüs Emevî Devleti'nin resmî mezhebi olmuştur. Günümüzde Mısır'da, Kuzey Afrika'da (Tunus, Cezayir, Fas), Sudan'da Mâlikî mezhebi çok yaygındır. Hicaz bölgesinde ise, Mâlikîler'in sayısı oldukça azdır.

Yüce Allah (c.c.), kendisine giden yolda, Sevgili Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in izinde yürüyebilmemize vesile olan bu büyük insanlardan razı olsun ve ahirette birlikte kılsın.

 
İletişim E-Posta: info@kayserihaber.com.tr - Telefon: 0 352 235 63 63Okunma Sayısı: 283
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

BÜYÜK ECRE ERMEK (2)
BÜYÜK ECRE ERMEK (1)
İTİKAF GÜNLERİ
TEDBİRLİ YAŞAMAK
TABUREDE-SANDALYEDE NAMAZ
HELALİNDEN-TEMİZİNDEN-3
HELALİNDEN-TEMİZİNDEN-2
HELALİNDEN-TEMİZİNDEN-1
TOPLUMSAL İLİŞKİLERİMİZ (4)
TOPLUMSAL İLİŞKİLERİMİZ (3)
TOPLUMSAL İLİŞKİLERİMİZ (2)
TOPLUMSAL İLİŞKİLERİMİZ (1)
SÜNNETİN GEREKLİLİĞİ
RAMAZANDAN FAYDALANMAK
ORUCA DAİR
ORUÇ TUTAMAYANLAR
AZABIN BİR SEBEBİ
RAMAZAN AYI (2)
RAMAZAN AYI (1)
HOŞ GELDİN EY RAMAZAN
BİR KISSA – BİR HİSSE
RAMAZAN YAKLAŞIRKEN
BERAT GECESİ
MİRAC GECESİ (1)
CUMARTESİ GÜZELLEMELERİ
CUMARTESİ GÜZELLEMELERİ
ÇOCUKLARIMIZ
REGAİB GECESİ
RECEB AYI
ÜÇ AYLAR (2)
ÜÇ AYLAR (1)
TAKDİRE RIZA GÖSTERMEK
RAHAT ZAMANDA DUA ETMEK
Namaz, Kur'an, Dua ve Sabır
SEYR-İ SÜLÛK
DUALARIMIZ
TEVEKKÜL
ALLAH SEVGİSİ
İMANIN TADI
KORUNACAK ŞEYLER
ALAH’IN RIZASI
GÜÇSÜZLERE TAVRIMIZ
GÜNAHIN KÜÇÜĞÜ
CENNETE BİRLİKTE GİRMEK
YENİDEN
BENİ ZİKREDİN
HELALE DİKKAT
RAHMETULLAH’TAN ÜMİT KESMEMEK
SÜNNETİN ÖNEMİ
İSLÂM'IN HEDEFLERİ
TELKİN VERMEK
DUALARIMIZ (3)
DUALARIMIZ (2)
DUALARIMIZ (1)
KOMŞULUK (3)
KOMŞULUK (2)
KOMŞULUK (1)
BİR GERÇEK
NASIL YAŞAYALIM? (3)
NASIL YAŞAYALIM? (2)
NASIL YAŞAYALIM? (1)
HATADA ISRAR ETMEMEK
İYİ YÖNETİCİ
TOPLU YAŞAM
Değer Yargılarımız
HASTA ZİYARETİ
Müslümanları Sevmek ve Yardımlaşmak
HELAL VE TEMİZ OLANLARDAN
DİN ALİMLERİNİ SEVMEK
SABIR
GÜZEL KULLUK
HESABINI VERECEKLERİMİZ
AKRABALIK
GÜZEL BİR DUA
ABDÜLAZİZ BEKKİNE
HELALE DİKKAT
İMANIN KIYMETİ
TOPLUMSAL HUZUR
KİMDEN İSTEYELİM
HATIRALAR (tekrar)
KORUNACAK ŞEYLER
CUMA HÜRMETİNE
SUİZAN’DAN SAKINMAK
BENİ ZİKREDİN
İYİLİKLE EMREDERKEN (2)
İYİLİKLE EMREDERKEN
Cuma (2)
Cuma (1)
HAYAT SÜRERKEN (4)
HAYAT SÜRERKEN (3)
HAYAT SÜRERKEN (2)
HAYAT SÜRERKEN (1)
CUMARTESİ KISSASI
ÇOCUK TERBİYESİ (2)
ÇOCUK TERBİYESİ
ÇOCUK ve NAMAZ
KARDEŞLİK İÇİN
KARDEŞLİĞİN GEREĞİ
DUALARIMIZ (3)
DUALARIMIZ (2)
DUALARIMIZ (1)
KOMŞULUK (3)
KOMŞULUK (2)
ufukKOMŞULUK (1)
BİR BAŞKA GERÇEK
BİR GERÇEK
NASIL YAŞAYALIM? (3)
NASIL YAŞAYALIM? (2)
NASIL YAŞAYALIM? (1)
DAVACI OLMA!
MEVLİD KANDİLİ-1435
KUTLU DOĞUMA DOĞRU (7)
KUTLU DOĞUMA DOĞRU (6)
KUTLU DOĞUMA DOĞRU (5)
HER HALİMİZ HAYIR
KUTLU DOĞUMA DOĞRU (4)
KUTLU DOĞUMA DOĞRU (3)
KUTLU DOĞUMA DOĞRU (2)
KUTLU DOĞUMA DOĞRU (1)
YİNE KARDEŞLİK
YILBAŞI
HAZRETİ HASAN
KUR’AN-I KERİM (8)
KUR’AN-I KERİM (7)
KUR’AN-I KERİM (6)
KUR’AN-I KERİM (5)
KUR’AN-I KERİM (4)
KUR’AN-I KERİM (3)
KUR’AN-I KERİM (2)
KUR’AN-I KERİM (1)
TOPLU YAŞAM
TELKİN VERMEK
İYİ YÖNETİCİ
DİN ALİMLERİNİ SEVME
AHİRET İNANCI (2)
AHİRET İNANCI (1)
NASIL SABAHLADIK
DİN İSLAM’DIR
KOLAY SEVAP KAZANMAK
KORKU ve ÜMİT
KARDEŞLİK HAKKINDA (2)
KARDEŞLİK HAKKINDA (1)
SEYR-İ SÜLÛK
SABIR GEREK BİZE
GÖRÜNMEYEN ÜNİVERSİTE
GÜZEL AHLAK YOLU
NİYET ve AMEL
NİYET”İN ÖNEMİ (3)
“NİYET”İN ÖNEMİ (2)
“NİYET”İN ÖNEMİ (1)
SALAT ve SELAM
FETRET’E DÜŞMEMEK
İKİ HİKAYE
HATADA ISRAR ETMEMEK
RAHMETULLAH’TAN ÜMİT KESMEMEK
KARDEŞLİK
KIŞ BAHARDIR
KELİME-İ TEVHÎDİN FAZİLETLERİ
FARKINDA OLMAK
GÜZEL BİR DUA
KERBELA’DA - 4
KERBELA’DA – 3
KERBELADA - 2
KERBELA’DA – 1
BİR HİKAYE
AHİRET İÇİN ÇALIŞMAK
HİCRET-4
HİCRET-3
HİCRET - 2
HİCRET - 1
YENİ YILINIZI TEBRİK
MUHARREM AYI
TAKVİM
TEKFİR ETMEK
SAHİH İMAN
İMAN
HİKAYELER-HİSSELER
BİLGE KIRAL -2
BİLGE KIRAL -1
HELAL VE TEMİZ GIDA-2
HELAL VE TEMİZ GIDA-1
HELAL VE TEMİZ OLANLARDAN
KURBAN’IN ARDINDAN
AREFE GÜNÜ
KURBAN BAYRAMI
KURBAN KESMEK
ZİLHİCCE AYI - 2
ZİLHİCCE AYI - 1
Kurban Meseleleri – 5
KURBAN MESELELERİ - 4
KURBAN MESELESİ – 3
KURBAN MESELESİ – 2
KURBAN MESELESİ – 1
GÜNAHLARIMIZ ve KURTULUŞUMUZ -2
GÜNAHLARIMIZ ve KURTULUŞUMUZ -1
HATIRALAR
Değer Yargılarımız
HASTA ZİYARETİ
ŞÜKÜR
SABIR
HER HALİMİZ HAYIR
İSLAMSIZ OLMAZ
Fıkıh Mezhepleri - 2
Fıkıh Mezhepleri - 1
HESABINI VERECEKLERİMİZ
LÂ HAVLE VE LÂ KUVVETE İLLÂ BİLLÂH'IN FAZİLETLERİ
Kelime-i Tevhidin Faziletleri
EFENDİMİZİN DUASI
HANIMLARIN CUMAYA İŞTİRAKİ
CAMİLERDE TABURELER
YEDİ ŞEY GELMEDEN ÖNCE
GÜZEL KULLUK
KABİRDEKİ YOLDAŞ
ÖNEMLİ BİR İHTAR-3
ÖNEMLİ BİR İHTAR-1
Müslümanları Sevmek ve Yardımlaşmak
Bir Hikâye
ZAFER BAYRAMI
BİZİ DOYUR, BİZİ GİYDİR, BİZİ AFFET RABBİMİZ!2
BİZİ DOYUR, BİZİ GİYDİR, BİZİ AFFET RABBİMİZ!
SAKIN ZULMETMEYİN!
KUDSÎ HADİS
İMANIN KEMALE ERMESİ
SEVGİYİ ARTTIRAN HUSUSLAR
RAHAT ZAMANDA DUA ETMEK
TAKDİRE RIZA GÖSTERMEK
BELÂLARA SABIR
AZRAİL’İN GÜZELLİĞİ
İSLAM’I ENGELLEME ÇABALARI
İSLAM’IN ANLAŞILMASI ve KORUNMASI
BİD’ATTEN KAÇINMAK
SÜNNETİN ÖNEMİ
İSLÂM'IN HEDEFLERİ
Diğer Yazarlar

BÜTÜN ÇOCUKLAR EŞİT MİDİR?
İLK YAZI, İLK HEYECAN...
ERCİYESSPOR'DA SAĞLIKLI GÜNLER KAYSERİ YARIN BAŞLAYACAK
BÜYÜK ECRE ERMEK (2)
FUTBOLUN ADELETİ OLSAYDI...
ÖMRÜN KISALIĞI ÇARPAR CAMLARA…
VEKİLLER YENİDEN ADAY GÖSTERİLİR Mİ?
ERCİYES İLK HAZIRLIK MAÇINDA!
 Sayfa Editörü

 

    Süleyman ERDOĞAN
     editor@kayserihaber.com.tr

 Resmi İlanlar

ERYAĞ ERCİYES YAĞ SANAYİ GENEL KURUL TOPLANTISI  K/117

 

 

 

 Yazarlar
VELİ ALTINKAYA
VEKİLLER YENİDEN ADAY GÖSTERİLİR Mİ?
Herkesin cumhurbaşkanlığı seçimini konuştuğ...
MUSTAFA GÜRBÜZ
ERCİYES İLK HAZIRLIK MAÇINDA!
Süper Lig’de bu sezon kadrosunu yaptığı...
CEYHUN ÜSTEN
ÖMRÜN KISALIĞI ÇARPAR CAMLARA…
Oysa hayallerim vardı masal tadında, Masalsı g&uu...
ASIM CENGİZ GÜR
BÜYÜK ECRE ERMEK (2)
Dünkü notlarımızda aktardığımız gibi Sev...
HACI SARI
BÜTÜN ÇOCUKLAR EŞİT MİDİR?
 İftara yakın bir anı yaşıyorduk, çolu...
TAŞKIN SARIKAYA
FUTBOLUN ADELETİ OLSAYDI...
Aslında kanayan bir yaradır bu. Futbolun adaleti d...
DR. MUSA SERDAR
İLK YAZI, İLK HEYECAN...
Sevgili okurlar, Bu hukuk köşesinden sizlere...
MURAT TURP
ERCİYESSPOR'DA SAĞLIKLI GÜNLER KAYSERİ YARIN BAŞLAYACAK
Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları kapsamın...
Kayseri Haber Gazetesi
 Hava Durumu (Kayseri )
Salı
11°C - 28°C
Çarşamba
12°C - 30°C
Perşembe
12°C - 29°C
Cuma
13°C - 33°C
 Namaz Vakitleri (Kayseri )

İmsakGüneşÖğleİkindiAkşamYatsı
03:2105:2212:5516:4820:0921:52

22 Temmuz 2014 Salı
 Günün Sözü
"Yıkılıp düşene gülme sakın sen. Yiğit düşüp kalkmayınca belli olmaz "
()
Arşiv Arama
Facebook
 İletişim

Adres : Turgut Reis Mahallesi
İlgi Sok. Şehit İsmal Uygun Ap
No:22/A  Kocasinan / KAYSERİ
Telefon : 0 352 235 63 63
Fax      : 0 352 235 84 74 

Anasayfa | Site Haritası | Sitenize Ekleyin | RSS Kaynağı | Bize Ulaşın Tasarım Knnweb